پالایشگاه نفت و اثرات زیست محیطی آن


پالایشگاه ­های نفت یکی از مهم­ترین صنایع در اقتصاد هر کشور است، اما خطرات و اثرات مخرب زیست محیطی ناشی از این صنعت برای سلامت و اکوسیستم منطقه حائز اهمیت است.

تعریف پالایشگاه نفت

پالایشگاه­ های نفت، نفت خام را به گستره وسیعی از محصولات پتروشیمی با استفاده از تکنیک­ های شیمیایی و فیزیکی مختلف جداسازی می­کند. این تکنیک­ ها شامل جداسازی، کرکینگ، تصفیه هیدروژنی، فرآیندهای اختلاط و انتقال می­باشد. محصولات خروجی از پالایشگاه­ ها شامل مواد مختلفی همچون گاز پتروشیمی، کروسان، سوخت دیزل، روغن موتور، آسفالت و واکس ­ها می­باشد.

موارد زیست ­محیطی وابسته به پالایشگاه نفت

  • انتشارات به جو
  • نگهداری و دفع فاضلاب فرآیندها( ذخیره، انتقال و تصفیه)
  • نگهداری مواد خطرناک و ضایعات
  • صدای ناشی از فعالیت ماشین­ها
آلاینده ­های ناشی از پالایشگاه­ها

انتشار به هوا

گازهای دودکش

انتشار آلاینده ­هایی همچون کربن مونواکسید، کربن دی اکسید، اکسیدهای نیتروژن، اکسیدهای گوگرد و ذرات معلق از طریق گازهای دودکش به جو در پالایشگاه ­های نفت، به دلیل احتراق سوخت­های گازی و مایع در توربین­ها، بویلرها، موتورها و هیترهای فرآیندی برای تولید برق، بخار و تولید گرما می­باشد. این آلاینده ­ها می­توانند از واحدهایی مثل احیای کاتالیستی پیوسته (CCR) یا احتراق کک نیز تولید شوند.

فلرها و ونت­ها

ونت و فلر از اقدامات مهم عملیاتی و ایمنی در تاسیسات پالایشگاه نفت است، بخصوص در دوره­های عملیاتی غیرمعمول مثل بروز نواقص در فرآیند، به عنوان وسیله­ای ایمن برای دفع بخارات هیدروکربن از دریچه­های فرآیند اضطراری و تخلیه ایمنی استفاده می­شوند. برای راه ­اندازی و خاموش کردن­های برنامه‌ریزی شده باید از سیستم­ های بازیابی گاز فلر استفاده شود. در زمان­های غیر اضطراری، گازهای اضافی از دریچه ­های فرآیند باید بازیابی و کنترل شوند و حجم گازی که سوزانده می­شود به حداقل برسد.

احتراق در فلر باعث تغییر ماهیت مواد منتشر شده می­شود مثلا احتراق هیدروژن سولفید ( H2S)، دی اکسید گوگرد تولید می­کند و احتراق هیدروکربن ها منجر به تولید کربن دی اکسید می­شود.

انتشار مواد فرار

مواد فرار در پالایشگاه ­ها ممکن است از تاسیساتی همچون نشت از لوله­ ها، شیرها، اتصالات، فلنج ­ها، واشر، پکینگ، خطوط باز، مخازن ذخیره سقف شناور، کمپرسور، دریچه ­های کاهش فشار، دریچه­های تنفس، مخازن یا گودال­ ها و محفظه­ های باز، جدا کننده­های نفت و آب، عملیات ذخیره­ سازی، بارگیری و تخلیه هیدروکربن­ ها به هوا وارد شوند. این مواد می­تواند شامل موارد زیر باشد:

  • هیدروکربن­ها
  • متان
  • ترکیبات آلی فرار (VOC) مثل اتان، اتیلن، پروپان، بوتان، پنتان
  • PAH و ترکیبات آلی نیمه فرار
  • گازهای معدنی شامل آمونیاک، کربن مونواکسید، کربن دی اکسید، دی اکسید گوگرد و سولفور تری اکسید از احیای سولفوریک اسید در فرآیند مربوطه، اکسیدهای نیتروژن، و غیره.
  • در صورت وجود، هیدروفلوئریک اسید و هیدروژن سولفید.

اکسیدهای نیتروژن

اکسیدهای نیتروژن می­توانند از بویلرها، هیترهای فرآیندی، کوره­ها، توربین­های گازی، احیای کاتالیستی و همچنن فلرها و دیگر فرآیندهای احتراقی منتشر شوند. تشکیل این آلاینده با دو مکانیزم امکان­پذیر است: اکسیدهای نیتروژن سوخت( ناشی از نیتروژن موجود در سوخت)، اکسیدهای نیتروژن گرمایی( ناشی از واکنش نیتروژن موجود در هوا با رادیکال­های آزاد مثل کربن،CH و CH2 که در مراحل اولیه احتراق سوخت تولید می­شوند).

اکسیدهای گوگرد

اکسیدهای گوگرد و هیدروژن سولفید از بویلرها، هیترها و دیگر فرآیندها منتشر می­شود.این انتشارات با توجه به مقدار گوگرد موجود در نفت خام، گوگرد در سوخت احتراقی، درجه بازیافت گوگرد و سطح کنترل انتشارات اکسیدهای گوگرد متفاوت است.

ذرات معلق

انتشار ذرات معلق از واحدهای پالایشگاه وابسته به گازهای خروجی از کوره­ها و بویلرها، ذرات ریز کاتالیست منتشرشده از واحد احیای کاتالیستی، نگهداری کک، ذرات و خاکستر تولید شده در سوزاندن لجن­ها و دوده­زدایی از کوره ­ها و فلرها می­باشد. ذرات ممکن است شامل فلزاتی همچون وانادیوم و نیکل، ذرات نیترات و سولفات و دیگر انواع ذرات باشد.

گازهای گلخانه ­ای

کربن دی اکسید و متان مهم­ترین گاز گلخانه­ای منتشر شده از پالایشگاه­ها است. ممکن است در مقادیر قابل توجهی در فرآیندهای مختلف پالایش به هوا منتشر شود.

فاضلاب پالایشگاه نفت

در پالایشگاه ­ها از واحدهای نمک ­زدایی، تقطیر خلا، پیش تصفیه، گوگرد زدایی هیدروژنی، هیدروکرکینگ، کرکینگ کاتالیستی، ککیینگ و کرکینگ گرمایی تولید می­شود. این فاضلاب حاوی موادی مثل هیدروکربن­ها، هیدروژن سولفید، آمونیاک، ترکیبات آلی گوگرد دار، اسیدهای آلی و فنول ­ها می­شود. فاضلاب ­های فرآیندی حاوی مقادیر زیادی از هیدروژن سولفید و آمونیاک در واحدهای استریپر آب برای حذف این آلاینده تصفیه مس­ شوند.

نگهداری مواد خطرناک

مقادیر زیادی از مواد خطرناک شامل مواد اولیه خام، محصولات میانی و یا نهایی و محصولات جانبی در بخش­های مختلف پالایشگاه­ ها تولید، استفاده و ذخیره می­شود. بهترین راه برای مدیریت نگهداری، انتقال و تولید این مواد استفاده از استانداردهای معتبر جهانی است.

ضایعات پالایشگاه نفت

حجم زیادی از مواد زائد خطرناک و غیرخطرناک در طول فرآیندهای پالایش نفت خام تولید می­شود.

کاتالیست مصرف شده

این مواد در بخش­های مختلف پالایشگاه شامل پیش تصفیه و بازسازی کاتالسیت ، نمک­زدایی، گوگردزدایی هیدروژنی، هیدروکرکر، احیای کاتالیستی، ایزومریزاسیون بوتان، احیای اسید سولفوریک و واحدهای هیدروژنی و گوگرد تولید می ­شوند. این مواد شامل نیکل، کبالت، پلاتینیوم، پالادیوم، وانادیوم، آهن، سیلیکا و آلومینا می­باشد.

دیگر ضایعات خطرناک

علاوه بر کاتالیست­ های مصرف شده خطرناک، مواد زائد خطرناک صنعتی شامل حلال­ها، فیلترها، مواد معدنی، شیرین کننده ­ها، آمین مصرف شده برای حذف کربن دی اکسید، هیدروژن سولفید و کربونیل سولفید، فیلترهای کربن فعال و لجن­های نفتی، مواد ته نشین شده در مخازن و سیالات استفاده شده در عملیات مختلف می­باشد.

مواد خطرناک دیگری همچون لجن­های آلوده، لجن­های تولید شده در پمپ­ها، مواد خطرناک در مخازن ذخیره نفت خام و… نیز در پالایشگاه­ها تولید می­شوند که باید برای کنترل و کاهش آنها تدابیر مناسبی اندیشیده شود.

صدای پالایشگاه نفت

اصلی­ترین منبع تولید صدا در پالایشگاه ­ها، تاسیسات شامل ماشین­ ها چرخش بزرگ مثل کمپرسورها و توربین­ها، پمپ­ها، موتورهای الکتریکی، خنک­ کننده ­های هوا، فن­ها و هیترها هستند. علاوه بر این، نشت بخار، اگر قابل توجه باشد، می­تواند آلودگی صوتی تولید کند.

شرکت مهندسان مشاور آرین ستاک اندیش

محیط زیست برای ما
ما برای محیط زیست

شرکت مهندسین مشاور آرین ستاک اندیش با بیش از یک دهه تجربه در حوزه ­­های مختلف محیط­زیستی، آماده ارائه خدمات و مشاوره در زمینه پایش و کنترل آلاینده ­ها از صنایع مختلف به ویژه پالایشگاه­ها و صنایع نفتی می­باشد


دیدگاه‌ خود را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.